Ο μεγαλοφυής λογοτέχνης και διανοητής Βόλφγκανγκ Γκαίτε


Στις 28 Αυγούστου 1749, ήρθε στη ζωή μία από τις κορυφαίες διάνοιες όχι μόνο της Γερμανίας, αλλά ολόκληρου του κόσμου. Μεγαλοφυΐα της εποχής του, ο Γκαίτε διακρίθηκε ως ποιητής, συγγραφέας θεατρικών έργων, φιλόσοφος, ζωγράφος, αλλά και επιστήμονας και πολιτικός.

Ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε ήταν γιος μιας ιδιαίτερα εύπορης οικογένειας. Διδάχτηκε κατ’ οίκον πάνω σε μια ευρεία σειρά θέματα, με έμφαση στους κλασικούς συγγραφείς και τις γλώσσες (λατινικά, ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά). Από μικρός εκδηλώνει κλίση προς τη λογοτεχνία και το θέατρο, κάτι που ενθαρρύνει η μητέρα του, ενώ αγαπάει με πάθος τη ζωγραφική. Αντιπαθεί ιδιαίτερα την Εκκλησία, την ιστορία της οποίας χαρακτήρισε «συνονθύλευμα πλανών και βίας».

Σε ηλικία 16 ετών ξεκινά σπουδές Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, ενώ παράλληλα έκανε μαθήματα σχεδίου με τον Adam Oeser. Με αφορμή έναν άτυχο έρωτα, δημιουργεί το πρώτο του θεατρικό έργο το 1767. Ολοκληρώνει τις σπουδές της Νομικής το 1768 και από το 171 εξασκεί το επάγγελμα του δικηγόρου. Σε ηλικία του 1774, σε ηλικία 25 ετών δημοσιεύει το έργο που του χάρισε την πανευρωπαϊκή αναγνώριση: Τα πάθη του νεαρού Βέρθερου, με το οποίο δημιουργεί το πρότυπο του ρομαντικού ήρωα.

Ο νεαρός Γκαίτε ήταν έρμαιο των συναισθημάτων του, όπως ανέφερε, σε τέτοιο βαθμό ώστε ανησυχούσε για την πνευματική ισορροπία του. Με το ποίημά του «Προμηθέας», όπου υποστήριξε ότι άνθρωπος πρέπει να πιστεύει στον εαυτό του κι όχι στους θεούς, γίνεται ο εκπρόσωπος ενός ολόκληρου κινήματος. Το 1775 επισκέπτεται τον Δούκα της Βαϊμάρης, Karl August, και αναλαμβάνει διαδοχικά διάφορα κυβερνητικά αξιώματα. Στην πόλη αυτή έζησε ως το θάνατό του.

Παράλληλα με τη λογοτεχνία και τη δραματουργία, μελέτησε φυσική, χημεία και ανατομία – ήταν αυτός ο οποίος, 70 χρόνια πριν από τον Δαρβίνο, διατύπωσε την θεωρία της ενότητας και της συνέχειας στη φύση, παρατηρώντας τις μορφολογικές ομοιότητες μεταξύ ειδών. Το δε 1784 ανακάλυψε την ύπαρξη του μη διακρινόμενου (λόγω της απώθησής του στο πρόσθιο τμήμα των άνω γνάθων και της συνοστέωσής του με αυτά) μεσογνάθιου οστού στον άνθρωπο. Η μελέτη της συγκριτικής ανατομίας τον οδήγησε να εισηγηθεί το 1790 ένα νέο κλάδο των επιστημών της φύσης, τη Μορφολογία. Σε μια πραγματεία του, το 1795, ορίζει τη Μορφολογία, ως «αυτοτελή επιστήμη και βοηθητική της Φυσιολογίας που πρέπει να περιλαμβάνει τη διδασκαλία περί της μορφής, σχηματισμού και μετασχηματισμού των οργανικών σωμάτων».

Τα χρόνια 1791 - 1817 διεύθυνε το Αυλικό Θέατρο της Βαϊμάρης. Το 1795 γνωρίζεται με τον Friedrich Schiller κι αναπτύσσουν μεταξύ τους μια βαθιά φιλία, που κράτησε ως το θάνατο του δεύτερου, το 1805. Ο Γκαίτε, το 1806 παντρεύτηκε τη Christiane Vulpius, με την οποία είχε ήδη από το 1789 ένα γιο, χρονιά κατά την οποία ξέσπασε η Γαλλική Επανάσταση, της οποίας υπήρξε θαυμαστής. Ο Φάουστ, το διασημότερο έργο του και το δημιούργημα μιας ολόκληρης ζωής, ολοκληρώθηκε ένα έτος πριν το θάνατο του, ενώ η αυτοβιογραφία του «Ποίηση και Αλήθεια», θεωρείται από τ' αριστουργήματα του γερμανικού πεζού λόγου.
 


Πέθανε στις 22 Μαρτίου του 1832, μετά από μια ζωή κορυφαίας δημιουργίας. Ο τάφος του βρίσκεται ιστορικό κοιμητήριο της Βαϊμάρης. 

 Αποφθέγματα:




        «Αν με ρωτήσετε με ποιον μοιάζει αυτός εδώ ο λαός, θα σας απαντήσω: "Είναι ο ίδιος με όλους τους άλλους λαούς".»

    «Άριστη κυβέρνηση είναι εκείνη που μας διδάσκει πώς να κυβερνάμε τους εαυτούς μας.»

    «Δεν γνώρισα ποτέ κριτικό, που αναζητώντας με επιμονή τις ελλείψεις άλλων συγγραφέων και κατακρίνοντάς τους, δεν ήταν ο ίδιος ένοχος ακόμα μεγαλύτερων, σαν τον δήμιο που συνήθως είναι χειρότερος κακούργος από εκείνον, του οποίου εκτελεί την ποινή.»

    «Δεν είμαστε όλοι ίσοι και ούτε μπορούμε να είμαστε.»

    «Δεν υπάρχει βιβλίο τόσο ευανάγνωστο, όσο ο βίος του ανθρώπου.»

    «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη της αληθινής ευγένειας, από αυτή που στηρίζεται βαθιά σε ηθικές αρχές.»

    «Η αμαρτία γράφει την ιστορία, η αρετή σιωπά.»

    «Η διατήρηση της νεότητας στην προχωρημένη ηλικία δεν είναι προσποίηση. Είναι τέχνη.»

    «Η ζωή είναι όμορφη, οποιαδήποτε κι αν είναι.»

    «Η ιστορία της επιστήμης είναι επιστήμη. Η ιστορία των ατόμων είναι ατομική ιστορία.»

    «Καθήκον έχει η κυβέρνηση, όχι να επιβάλει τη βία, μα να ανακουφίζει το λαό.»

    «Μπορούμε να προσφέρουμε πολλά για τα μεγάλα πράγματα, να κάνουμε όμως θυσίες για τα μικρά είναι κάτι που συναντιέται σπάνια.»

    «Ο άνθρωπος καταλαβαίνει τον εαυτό του, όχι με τις σκέψεις, αλλά με τις πράξεις. Μόνο με την προσπάθεια καταλαβαίνει ο άνθρωπος την αξία του.»

    «Ο άνθρωπος κυβερνάει τις αισθήσεις του, ενώ το ζώο κυβερνιέται από αυτές.»

    «Ο συγγραφέας βιβλίου, το οποίο είμαι αρμόδιος να κρίνω, έχει να διδαχτεί πολλά από μένα.»

    «Ό,τι άριστο μπορεί να μας δώσει η ιστορία είναι ο ενθουσιασμός που διεγείρει τις ψυχές μας.»

    «Ό,τι άριστο μπορεί να μας δώσει η ιστορία είναι ο ενθουσιασμός που ξεσηκώνει τις ψυχές μας.»

    «Όποιος κατακρίνει ένα συγγραφέα πως είναι σκοτεινός, πρέπει πρώτα να κοιτάξει καλά μέσα του για να δει αν εκεί υπάρχει αρκετό φως. Στο σκοτάδι, και το πιο καθαρό γράψιμο δεν μπορεί να διαβαστεί.»

    «Όποιος την ιστορία του την ίδια δεν ξέρει, το πώς και το γιατί εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια, στης αμάθειας το σκοτάδι μένει και ζει μονάχα απ' τη μια στην άλλη μέρα.»

    «Ποιος μπορεί να πει ότι πιστεύει στο Θεό και ποιος τολμάει να πει πως δεν πιστεύει;»

    «Το ταλέντο του ανθρώπου αναπτύσσεται μέσα στη μόνωση. Αλλά ο πραγματικός του χαρακτήρας διαπλάθεται μέσα στις τρικυμίες της ζωής.»

    «Υπάρχει η ευγένεια της καρδιάς που μοιάζει με την αγάπη. Από αυτήν πηγάζει η αληθινή ευγένεια στις κοινωνικές σχέσεις.»

    «Χωρίς την ιερή φλόγα του ενθουσιασμού τίποτα το σπουδαία κι ευγενικό δεν μπορεί να γίνει στη ζωή.»